Sözleşme İmzalamadan Önce

Doğru Soruyu Sormak

Sporcular sözleşme metnini genellikle tek bir soruyla okur: "Bu iyi bir sözleşme mi?" Bu sorunun cevabı yoktur, çünkü "iyi" karşılaştırmalı bir kavramdır ve karşılaştıracağınız ikinci bir metin çoğu zaman elinizde değildir.

Cevabı olan soru başkadır ve üç parçalıdır:

Ne veriyorum? Ne alıyorum? Ne kadar süreyle?

Bu üç sorunun cevabı sözleşmenin ilk iki sayfasında net biçimde yazmıyorsa, metnin geri kalanını okumaya başlamadan önce durmanız gerekir. Belirsizlik kazara oluşmaz; belirsizlikten biri fayda sağlar ve o taraf genellikle metni yazan taraftır.

Tek cümlede

Sözleşme, iki tarafın bugün anlaştığı şeyin değil, yarın anlaşamadıklarında neyin geçerli olacağının kaydıdır.

Kim okumalı

Bu doküman üç kişi için yazıldı:

•Önüne ilk sözleşmesi gelen sporcu. Yaşı ve branşı fark etmez; ilk metin herkese aynı biçimde yabancı gelir.

•Reşit olmayan sporcunun velisi. İmzayı siz atıyorsunuz ama sözleşme çocuğunuz hakkında ve çoğu zaman onun 18 yaşını aşan bir süre için.

•Menajerlik teklifi alan sporcu. Menajerlik sözleşmesi, sponsorluk sözleşmesinden farklı bir hukuki ilişkidir ve çoğu zaman daha bağlayıcıdır.

Bu doküman ne değildir

Hukuki görüş değildir. Hazırlayanlar avukat değildir ve bu metin avukat görüşünün yerine geçmez. Belirli bir sözleşme hakkında karar verirken tek dayanağınız bu doküman olmamalıdır.

Metnin sonunda, hangi hâllerde mutlaka avukata başvurmanız gerektiğini ayrı bir bölümde topladık. O listedeki maddelerden biri sizin sözleşmenizde varsa, buradaki hiçbir açıklama avukatın yerini tutmaz.

Nasıl Okunur: Üç Geçişli Yöntem

Yirmi sayfalık bir sözleşmeyi baştan sona bir kez okumak işe yaramaz; okuyan kişi üçüncü sayfada dikkatini kaybeder ve kritik maddeler genellikle on ikinci sayfadadır. Aşağıdaki yöntem, metni üç kez ve her seferinde farklı bir gözle okumaya dayanır.

Birinci geçiş: iskelet

On dakika. Yalnızca madde başlıklarını okuyun, içeriğe girmeyin. Amaç şu üç soruyu cevaplamak: kaç madde var, hangi başlıklar tanıdık, hangileri hiç anlamadığım bir şeye işaret ediyor. Anlamadığınız başlıkların yanına işaret koyun; ikinci geçişte oradan başlayacaksınız.

İkinci geçiş: sizi bağlayan maddeler

Bir saat. Yalnızca size yükümlülük getiren maddeleri okuyun: yapacağınız işler, uyacağınız kurallar, giremeyeceğiniz ilişkiler, ödeyeceğiniz bedeller. Karşı tarafın yükümlülüklerini bu geçişte atlayın. Sebebi şu: bir sözleşmede sizi zorlayacak şey, size verilmeyen bir şey değil, sizden istenen bir şeydir.

Her maddenin yanına tek bir not düşün: anladım, anlamadım, kabul etmem.

Üçüncü geçiş: kötü gün senaryosu

Yarım saat. Metni şu varsayımla okuyun: ilişki kötü bitti ve karşı taraf metnin her maddesini size karşı en sert biçimde yorumluyor. Bu okumada dört maddeye bakılır: fesih, cezai şart, münhasırlığın süresi ve uyuşmazlık.

Bu geçiş kötümserlik sayılmasın; sözleşme zaten bunun için yazılıyor. İyi giden bir ilişkide sözleşmeye kimse bakmaz.

Sonra

Üç geçişin sonunda elinizde iki liste olur: anlamadığınız maddeler ve kabul etmediğiniz maddeler. Birincisini karşı tarafa sorarsınız, ikincisini müzakere edersiniz. Bu iki liste boşsa metni okumamışsınızdır.

Hangi Sözleşmeyle Karşı Karşıyasınız

Sporcunun önüne gelen metinler tek tip değildir ve her biri farklı bir hukuki ilişki kurar. İlk yapılacak şey, elinizdeki metnin hangisi olduğunu anlamaktır; çünkü aynı madde, sözleşmenin türüne göre farklı ağırlık taşır.

Sponsorluk sözleşmesi

Bir marka, görünürlük ve kullanım hakkı karşılığında size ödeme yapar. Verdiğiniz şey esas olarak görünürlüğünüz ve görüntünüz; aldığınız şey para, ürün ya da hizmettir. Bu tür sözleşmelerde en kritik maddeler münhasırlık, kapsam ve imaj haklarıdır.

Ekipman ve malzeme sözleşmesi

Sponsorluğun dar bir hâlidir: size ürün verilir, siz o ürünü kullanırsınız. Para ödemesi olmayabilir. Buradaki tuzak, ödeme olmadığı için metnin "önemsiz" sayılması ve münhasırlık maddesinin okunmadan kabul edilmesidir. Ürün karşılığı imzalanan bir metin, iki yıl boyunca bütün bir kategoriyi size kapatabilir.

Menajerlik ya da temsil sözleşmesi

Bir kişi ya da şirket, sizin adınıza görüşme yapma yetkisi alır. Burada verdiğiniz şey para değil yetkidir ve bu, geri alınması en zor şeydir. Ayrıntısı ilerideki bölümde.

Kulüp sözleşmesi

Spor yapma ilişkisini düzenler: ücret, süre, transfer, disiplin, sağlık. Futbolda bu alan federasyon talimatlarıyla ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir (R06); diğer branşlarda düzenleme daha seyrektir, dolayısıyla metnin kendisi daha belirleyicidir.

Ajans ya da yapım sözleşmesi

Bir çekim, bir program ya da bir içerik için yapılır. Süresi kısadır ama imaj hakları maddesi çoğu zaman en geniş olanıdır: tek günlük bir çekim, süresiz kullanım hakkı doğurabilir.

Tek cümlede

Başlığa takılmayın; metnin size ne verdiğine ve sizden neyi aldığına bakın, ad yanıltır, madde yanıltmaz.

Sözleşme Ne Zaman Kurulur

Türkiye içindir. Bu başlık Türk hukukuna göre yazılmıştır. Başka bir ülkede sözleşme yapıyorsanız o ülkedeki karşılığına bakmanız gerekir.

Yaygın bir yanılgı, sözleşmenin imza atıldığı an kurulduğudur. Türk hukukunda sözleşme, tarafların karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanıyla kurulur (R01). İmza bir ispat aracıdır; sözleşmenin kendisi değildir.

Bunun pratik karşılığı: bir mesajlaşma uygulamasındaki "tamam, anlaştık" yazısı, bir e-postadaki "kabul ediyorum" cümlesi ya da tanık önünde verilmiş sözlü bir söz, koşullara göre bağlayıcı olabilir.

Sorun: Görüşme sırasında hangi cümleleri kurduğunuza dikkat edin. "Prensipte olumluyum" ile "kabul ediyorum" arasındaki fark, bir yıl sonra hâkim önünde tartışılacak farktır.

Ön protokol ve niyet mektubu

Bazı markalar asıl sözleşmeden önce "ön protokol", "niyet mektubu" ya da "term sheet" imzalatır. Bu metinleri bağlayıcı kılan şey adları değil, içerikleridir. Başlığında "bağlayıcı değildir" yazan bir metin, içinde münhasırlık ya da cezai şart taşıyorsa o maddeler bakımından bağlayıcı olabilir.

Sorun: Bu metin beni neye bağlıyor? Asıl sözleşme imzalanmazsa bu metinden doğan bir yükümlülüğüm kalıyor mu?

Taraflar ve Yetki

Sözleşmenin ilk maddesi kimlerin taraf olduğunu yazar. Buraya hızla göz atılır ve en pahalı hatalardan biri burada yapılır.

Karşı taraf kim

Markanın kendisiyle mi, onun Türkiye distribütörüyle mi, yoksa bir ajansla mı sözleşiyorsunuz? Üçü farklı tüzel kişiliktir ve ödeme yükümlülüğü hangisindeyse alacağınızı ondan istersiniz.

Sorun: Sözleşmedeki taraf ile ödemeyi yapacak şirket aynı mı? Değilse, ödeme yapmayan tarafa karşı hangi hakkım var?

İmzalayan kişinin yetkisi

Tüzel kişi adına imza atan kişinin temsil yetkisi olmalıdır. Yetkisiz kişinin imzası, şirketi kural olarak bağlamaz.

Sorun: İmzalayan kişi şirketi temsile yetkili mi? İmza sirküleri ya da yetki belgesi verilebilir mi?

Kendi tarafınız

Reşitseniz kendi adınıza imzalarsınız. Şirketiniz varsa, sözleşmenin şahsınızla mı şirketinizle mi yapıldığı vergi ve sorumluluk bakımından farklı sonuçlar doğurur.

Süre ve Yenileme

Başlangıç ve bitiş

Her ikisi de tarih olarak yazılmalıdır. "Sezon sonuna kadar" ifadesi, sezonun ne zaman bittiği konusunda taraflar anlaşamadığında işe yaramaz.

Otomatik yenileme

Sözleşmelerin sessiz maddelerinden biridir: taraflardan biri belirli bir süre önce bildirimde bulunmazsa sözleşme kendiliğinden uzar. Uzama süresi bazen ilk sürenin tamamı kadardır.

Sorun: Yenilememek için ne yapmam, ne zamana kadar ve hangi yolla bildirmem gerekiyor? Bildirimi yazılı mı yapmalıyım, noterden mi?

Tek taraflı uzatma opsiyonu

Bazı metinlerde uzatma hakkı yalnızca karşı taraftadır. Bu, sizin için sürenin fiilen iki katı olduğu, onlar için ise bir seçenek olduğu anlamına gelir.

Sorun: Uzatma hakkı iki tarafta da var mı? Yoksa bu dengesizliğin karşılığı nedir?

Münhasırlık ve Kapsam

Münhasırlık, bir sözleşmenin sporcuya en pahalıya mal olan maddesidir; çünkü size ne verdiğini değil, neyi elinizden aldığını düzenler.

Kategori genişliği

"Spor giyim" ile "koşu ayakkabısı" aynı şey değildir. Geniş yazılmış bir kategori, sözleşme süresince o kategorideki bütün markaları size kapatır.

Sorun: Münhasırlık tam olarak hangi ürün kategorisini kapsıyor? Kategori sözleşmede tanımlanmış mı, yoksa yoruma mı açık?

Coğrafya ve mecra

Münhasırlık Türkiye ile mi sınırlı, dünya geneli mi? Yalnızca reklam kampanyalarını mı kapsıyor, kendi sosyal medya hesabınızı da mı?

Milli takım ve kulüp sponsorları

Bu, sporcuların en sık düştüğü çelişkidir: kişisel sponsorunuzla kulübünüzün ya da federasyonun sponsoru rakip markalar olabilir. Milli takım formasında yer alan sponsorlar sizin tercihiniz değildir.

Sorun: Kulübümün ve federasyonun mevcut sponsorları bu maddenin dışında tutuldu mu? Bir çakışma doğarsa hangi sözleşme üstün gelir?

Kapsam: sizden ne isteniyor

"İş birliği" ya da "makul talepler" gibi ifadeler yerine sayı isteyin: yılda kaç sosyal medya paylaşımı, kaç etkinlik günü, kaç çekim günü, kaç seyahat.

Sorun: Bu sayılar aşılırsa ne oluyor? Ek ödeme mi var, yoksa yükümlülük sınırsız mı? Çekim günlerinin süresi ve yeri belirli mi?

Metinde nasıl görünür

Münhasırlık maddeleri genellikle şu kalıpta yazılır: "Sporcu, sözleşme süresince ve Bölge içinde, Kategori'de faaliyet gösteren üçüncü kişilerle herhangi bir tanıtım, sponsorluk veya iş birliği ilişkisine giremez."

Bu cümlede üç tanım vardır: Bölge, Kategori ve iş birliği. Üçü de sözleşmenin tanımlar bölümünde açıkça yazılı değilse, madde pratikte "her yerde, her şeyde, her türlü" anlamına gelir. Tanımları isteyin; tanımı olmayan bir kısıtlama, en geniş hâliyle yorumlanmaya açıktır.

Aynı maddede sıkça geçen "ve benzeri" ifadesi de dikkat gerektirir. "Spor giyim ve benzeri" ifadesi, iki yıl sonra bir ayakkabı teklifi geldiğinde tartışma konusu olur.

Para: Ödeme, Prim ve Vergi

Rakam kadar takvim

Ne kadar ödeneceği kadar ne zaman ödeneceği de yazılmalıdır. "Kampanya tamamlandığında" gibi ifadeler, kampanyanın ne zaman tamamlandığı tartışmasına açıktır.

Sorun: Ödeme tarihleri takvime bağlı mı? Gecikme hâlinde faiz ya da fesih hakkı doğuyor mu?

Ayni ödeme

Ürün, ekipman ya da hizmet olarak yapılan ödemelerin parasal karşılığı yazılmalıdır. Aksi hâlde hem değeri tartışmalı kalır hem de vergi tarafı belirsizleşir.

Vergi ve stopaj

Sözleşmede yazan rakamın brüt mü net mi olduğu ve vergi yükümlülüğünün hangi tarafta olduğu açıkça belirtilmelidir. Bu, elinize geçecek tutarı doğrudan değiştirir.

Sorun: Rakam brüt mü net mi? Stopaj kimin üzerinde? Fatura kesmem gerekiyor mu, gerekiyorsa hangi statüde?

Performansa bağlı ödemeler

Prim iyidir; ancak temel ücretin performansa bağlanması risklidir. Kadroya seçilmek, oynatılmak ya da derece yapmak çoğu zaman sizin tek başınıza kontrol edebileceğiniz şeyler değildir.

Sorun: Koşul gerçekleşmezse temel ödeme değişiyor mu? Sakatlık, kadro dışı kalma ya da antrenör tercihi gibi sizin dışınızdaki sebepler için istisna var mı?

Metinde nasıl görünür

Riskli kalıp şuna benzer: "Yıllık bedel, Sporcu'nun ilgili sezonda en az 20 resmî müsabakada forma giymesi koşuluyla ödenir."

Burada ödemenin tamamı, sizin tek başınıza karar veremeyeceğiniz bir sayıya bağlanmıştır. Antrenörün tercihi, kadro dışı kalma, takımın küme durumu ya da bir sakatlık bu sayıyı düşürebilir. Dengeli hâli, temel bir bedelin koşulsuz ödenmesi ve müsabaka sayısının yalnızca ek prim doğurmasıdır.

İmaj, Görüntü ve Sosyal Medya

Bu bölüm, sporcuların sonradan en çok pişman olduğu alandır; çünkü buradaki bir madde sözleşme bittikten yıllar sonra da sonuç doğurmaya devam eder.

Görüntülerin kullanım süresi

Çekilen fotoğraf ve videoların sözleşme süresiyle sınırlı mı, yoksa süresiz mi kullanılacağı yazılmalıdır. "Süresiz" ya da "sınırsız" ifadeleri gördüğünüzde durun.

Sorun: Sözleşme bittikten sonra görüntülerim ne kadar süre kullanılabilir? Hangi mecralarda? Arşiv kullanımı ile yeni kampanya kullanımı ayrılmış mı?

Eser ve telif tarafı

Çekimlerde ortaya çıkan içerik telif hukuku bakımından bir eser oluşturabilir ve bu eser üzerindeki haklar ile sizin kişilik hakkınız farklı şeylerdir (R03). Fotoğrafın telifi ajansta olabilirken, o fotoğraftaki görüntünüz üzerindeki hak sizdedir.

Sorun: Görüntümün kullanımına verdiğim izin hangi kapsamda? Devredilebilir mi, üçüncü kişilere alt lisans verilebilir mi?

Metinde nasıl görünür

Bu maddenin en geniş hâli şuna benzer: "Sporcu; ad, görüntü, ses ve benzeri kişilik unsurlarının Marka tarafından süresiz, dünya çapında, her türlü mecrada, bedelsiz ve devredilebilir biçimde kullanılmasına muvafakat eder."

Bu tek cümlede beş ayrı genişletme vardır: süresiz, dünya çapında, her türlü mecrada, bedelsiz ve devredilebilir. Beşi de ayrı ayrı pazarlığa açıktır ve beşi birden kabul edilmek zorunda değildir. Uygulamada en sık daraltılabilen ikisi süre ve devir yetkisidir: kullanımın sözleşme bitiminden itibaren belirli bir süreyle (örneğin altı ay arşiv kullanımı) sınırlanması olağan bir taleptir.

Kişisel veri

Sağlık verisi, performans ölçümleri ve konum bilgisi kişisel veridir; sağlık verisi ayrıca özel nitelikli veridir (R04). Sponsorluk ya da kulüp sözleşmesiyle bu verilerin paylaşımına izin veriyorsanız, kimin hangi amaçla ne kadar süre işleyeceği yazılmalıdır.

Sorun: Hangi verilerim, kiminle, ne kadar süre paylaşılacak? İzni geri alabilir miyim?

Sosyal medya

Paylaşımların önceden onaydan geçmesi olağandır. Onay süresi belirsizse hesabınızın kontrolü fiilen karşı tarafa geçer.

Sorun: Onay kaç iş gününde veriliyor? Süre içinde cevap gelmezse ne oluyor? Marka geçmiş bir paylaşımı sildirebilir mi?

Hesap kimin

Bir noktaya özellikle dikkat edin: bazı sözleşmeler, kampanya için açılan hesap ya da üretilen içerik üzerindeki hakları markaya bırakır. Kendi hesabınız üzerinden yürüyen bir iş birliğinde bile, üretilen içeriğin kime ait olduğu yazılı olmalıdır.

Sorun: İş birliği kapsamında ürettiğim içerik kimin? Sözleşme bitince hesabımdaki paylaşımları silmem isteniyor mu?

Ölçüm ve veri paylaşımı

Marka çoğu zaman erişim ve etkileşim verisi ister. Bu verinin hangi araçla toplandığı, hesabınıza erişim gerektirip gerektirmediği ve ne kadar süre saklanacağı sorulmalıdır.

Sorun: Hesabıma erişim vermem gerekiyor mu, yoksa ekran görüntüsü yeterli mi?

İfade özgürlüğü

Bazı sözleşmeler sporcunun kamuya açık açıklamalarını sınırlar. Sınırın nerede başladığı yazılı olmalıdır; "markayı zor durumda bırakacak beyan" gibi ifadeler çok geniştir. Sporcunun görüşünü açıklama hakkı, uluslararası sporcu hakları metinlerinde açıkça tanınan bir haktır (R14).

Sakatlık ve Form Kaybı

Bu madde çoğu sponsorluk sözleşmesinde ya hiç yoktur ya da yalnızca markayı korur. Oysa sporcu için en olası senaryolardan biridir.

Sözleşmenin akıbeti

Sakatlandığınızda sözleşme askıya mı alınır, kendiliğinden sona mı erer, yoksa aynen devam mı eder? Üçünün de farklı sonuçları vardır.

Sorun: Sakatlık hâlinde ödemeler durur mu, azalır mı, devam mı eder? Ne kadar süreyle?

Uzun süreli sakatlık

Altı ayı aşan sakatlıklar için ayrı bir düzenleme olup olmadığına bakın. Karşı tarafa fesih hakkı veriliyorsa, aynı hak size de tanınmış mı?

Yükümlülüklerin devamı

Sahada olamadığınız dönemde sosyal medya ve etkinlik yükümlülükleriniz devam ediyor mu? Ediyorsa bu, iyileşme sürecinizle çelişebilir.

Sorun: Tedavi ve rehabilitasyon dönemimde benden ne bekleniyor?

Metinde nasıl görünür

Çoğu metinde sakatlık yalnızca karşı tarafın çıkış gerekçeleri arasında geçer: "Sporcunun altı aydan uzun süre müsabakalardan uzak kalması hâlinde Marka sözleşmeyi tazminatsız feshedebilir."

Bu cümlenin simetrik hâli yoktur; yani aynı sakatlıkta sizin bir hakkınız doğmaz. Dengelenmesi için istenebilecek şey karmaşık değildir: aynı süre boyunca ödemelerin devamı, ya da fesih hâlinde o güne kadar hak edilmiş ödemelerin tam olarak yapılacağının yazılması.

Sakatlık sonrası sahaya dönüş kararının tek bir teste değil, çok etmenli bir risk değerlendirmesine dayanması gerektiği uluslararası uzlaşı metinlerinde ortaya konmuştur (R15). Sözleşmedeki bir tarih, bu kararın yerine geçmemelidir.

Fesih ve Cezai Şart

Kim, nasıl çıkabilir

Fesih hakkının iki tarafta da simetrik olup olmadığına bakın. Yalnızca karşı tarafın belirli bir bildirimle çıkabildiği, sizinse ancak ağır bir tazminatla çıkabildiğiniz metinler yaygındır.

Sorun: Ben hangi hâllerde çıkabilirim? Bildirim süresi ne kadar, hangi yolla yapılmalı?

Haklı sebep

Sözleşmelerde "haklı sebeple fesih" başlığı altında sayılan hâller çok belirleyicidir. Bu liste genellikle tek taraflı yazılır: markanın çıkmasını kolaylaştıran, sizinkini zorlaştıran hâller sayılır.

Sorun: Ödemelerin gecikmesi benim için haklı sebep sayılıyor mu?

Cezai şart

Cezai şart, ihlal hâlinde ödenecek önceden kararlaştırılmış bedeldir (R01). Miktarı ile ihlalin ağırlığı arasında oran aranması beklenir; ancak bu değerlendirme uyuşmazlık hâlinde yapılır, imza anında değil.

Sorun: Cezai şart iki tarafa da mı işliyor? Miktarı yıllık kazancımla oranlı mı? Kısmi ihlalde de tam tutar mı isteniyor?

Cezai şartın yıllık kazancınızın üzerinde olduğu bir metni avukata göstermeden imzalamayın.

Metinde nasıl görünür

Dengesiz kalıp şuna benzer: "Sporcu'nun sözleşmeye aykırı davranması hâlinde Marka, sözleşmeyi derhal feshedebilir ve Sporcu, toplam sözleşme bedelinin iki katı tutarında cezai şart öder. Marka'nın fesih hakkı saklıdır."

Üç şeye dikkat: "aykırı davranma" tanımlanmamıştır (geç kalınan bir çekim de bu kapsama girebilir), iki kat oranı ihlalin ağırlığından bağımsızdır ve ceza yalnızca bir tarafa yüklenmiştir. Dengeli hâlinde ihlal türleri ayrılır, hafif ihlallerde önce ihtar ve düzeltme süresi öngörülür, cezai şart ise iki tarafa da işler.

İhtar ve düzeltme süresi

İyi yazılmış sözleşmelerde fesihten önce bir adım vardır: ihlal bildirilir ve düzeltmek için makul bir süre tanınır. Bu maddenin varlığı, tek bir gecikmenin sözleşmeyi bitirmesini önler.

Sorun: Fesihten önce bana bildirim yapılıyor mu? Düzeltmek için ne kadar sürem var?

On Sekiz Yaşından Küçükler

Türkiye içindir. Erginlik yaşı ve velayet hükümleri ülkeden ülkeye değişir; aşağıdaki çerçeve Türk hukukuna göredir.

Reşit olmayan sporcu kendi başına bağlayıcı sözleşme yapamaz; işlemler velayet hükümlerine tabidir (R02). İmzayı veli atar, ancak sözleşme çocuk hakkındadır.

Sürenin 18 yaşı aşması

Sözleşmenin süresi çocuğun ergin olacağı tarihi aşıyorsa, ergin olduğunda sözleşmeye devam edip etmeyeceği konusunda bir düzenleme bulunup bulunmadığına bakılmalıdır.

Sorun: Çocuk 18 yaşına geldiğinde sözleşmeden çıkma hakkı var mı?

Görüntü hakları ve çocukluk içeriği

Çocukluk döneminde çekilen içeriğin ileride nasıl kullanılacağı, o çocuk yetişkin olduğunda onu ilgilendirecektir. Bu madde, sözleşmenin en uzun ömürlü maddesidir.

Eğitim

Antrenman, seyahat ve etkinlik yükümlülüklerinin okul takvimiyle çakışması hâlinde hangisinin öncelikli olduğu yazılmalıdır.

Koruma yükümlülüğü

Sporda taciz ve istismara karşı koruma, uluslararası düzeyde tanınmış bir yükümlülüktür ve spor kuruluşlarının bu konuyu itibar kaygısıyla görmezden gelmesi açıkça sorun olarak adlandırılmıştır (R14). Çocuğunuzun taraf olduğu bir yapıda şikâyet mekanizmasının ne olduğunu sormak sizin hakkınızdır.

Futbolda küçüklerin uluslararası transferi ayrı ve sıkı kurallara tabidir; bu kurallar hem federasyon hem de uluslararası düzeyde düzenlenmiştir (R06, R09).

Velinin konumu

Veli, çocuğun yasal temsilcisi olarak imza atar; ancak bu, sözleşmenin velinin menfaatine göre kurulacağı anlamına gelmez. Çocuğun yararı ölçütü, velayet hükümlerinin merkezindedir (R02). Uygulamada bu, şu soruyla sınanır: bu madde çocuğun sporunu, eğitimini ya da geleceğini mi koruyor, yoksa bugünkü bir fırsatı mı?

Velinin kendi menfaatiyle çocuğun menfaati çatışıyorsa (örneğin veliye ayrıca bir ödeme ya da görev öngörülüyorsa) bu, metinde açıkça görünmesi gereken bir durumdur.

Kardeş ve aile maddeleri

Bazı sözleşmeler sporcunun ailesini de kapsayan yükümlülükler getirir: aile üyelerinin rakip markayla görünmemesi, aile hesaplarından paylaşım yapılması gibi. Bu maddelerin kimi bağladığı ve ne kadar süreyle bağladığı sorulmalıdır.

Okul takvimi

Antrenman, kamp, seyahat ve etkinlik yükümlülükleri okul takvimiyle çakıştığında hangisinin öncelikli olduğu yazılmalıdır. Genç sporcunun gelişiminde eğitimin ve dinlenmenin yeri, uluslararası uzlaşı metinlerinde açıkça vurgulanır (R16).

Sorun: Sınav dönemlerinde yükümlülüklerim azalıyor mu? Kamp takvimi okul takvimiyle uyumlu hâle getirilebilir mi?

Uyuşmazlık: Nereye Gidilir

Sözleşmenin sonundaki bu madde, uyuşmazlık çıkana kadar kimsenin okumadığı ama çıktığında her şeyi belirleyen maddedir.

Mahkeme mi, tahkim mi

Türkiye içindir. Aşağıdaki yapı Türkiye'deki düzeni anlatır; yurt dışı unsurlu bir sözleşmede yetkili merci başka olabilir.

Türkiye'de futbolda kulüp–futbolcu uyuşmazlıkları federasyon bünyesindeki uyuşmazlık çözüm ve tahkim mekanizmalarına tabidir (R06). Diğer branşlarda ve sponsorluk ilişkilerinde ise genel hükümler ve sözleşmede kararlaştırılan yetkili merci geçerlidir.

Uluslararası tahkim

Sözleşme, uyuşmazlığı Lozan merkezli Spor Tahkim Mahkemesi'ne (CAS) gönderiyorsa, sürecin dili, masrafı ve temsil ihtiyacı Türkiye'deki bir mahkemeden çok farklıdır (R10).

Sorun: Yetkili merci nerede? Süreç hangi dilde yürüyor? Masrafları kim karşılıyor? Bu süreci yürütebilecek maddi imkânım var mı?

Uygulanacak hukuk

Yabancı hukukun uygulanacağı yazıyorsa, sözleşmenizi o hukuku bilen birine okutmanız gerekir.

Sürenin ve masrafın gerçekçi tahmini

Uyuşmazlık maddesinde asıl mesele hukuki değil pratiktir: bu süreci yürütebilir miyim? Bir tahkim ya da dava süreci aylar sürer, masraf gerektirir ve çoğu zaman sporcunun kariyerinin ortasına denk gelir. Sözleşmedeki merci ne kadar uzaksa, hakkınızı aramanın maliyeti o kadar yüksektir.

Bu, kötü bir maddenin kabul edilmesi gerektiği anlamına gelmez; tersine, imza öncesinde pazarlık edilmesi gereken maddelerden biri olduğu anlamına gelir. Yetkili merciin Türkiye'de olması, çoğu sporcu için tek başına önemli bir kazanımdır.

Arabuluculuk

Bazı sözleşmeler, dava ya da tahkimden önce arabuluculuk şartı öngörür. Bu genellikle sporcunun lehinedir: daha hızlı, daha ucuz ve ilişkiyi tamamen bitirmeden çözüm arar.

Sorun: Uyuşmazlıkta önce arabuluculuk şartı var mı? Yoksa eklenmesini önerebilir miyim?

Menajerlik Sözleşmesi

Menajerlik, sponsorluktan farklı bir ilişkidir: menajer sizin adınıza görüşme yapar ve bazı hâllerde sizi temsil eder. Bu nedenle verdiğiniz yetkinin sınırı en az ücret kadar önemlidir.

Yetkinin kapsamı

Menajer yalnızca görüşme mi yapıyor, yoksa sizin adınıza imza atabiliyor mu? İkincisi çok daha ağır bir yetkidir.

Sorun: Benim onayım olmadan bağlayıcı bir işlem yapabilir mi?

Münhasırlık ve süre

Menajerlik sözleşmeleri genellikle münhasırdır. Süre ve fesih koşulları, sponsorluk sözleşmesinden daha kritiktir; çünkü memnun kalmadığınızda değiştiremediğiniz bir temsilci, bütün kariyerinizi etkiler.

Komisyon

Komisyonun oranı, neyin üzerinden hesaplandığı (brüt mü net mi, primler dâhil mi) ve sözleşme bittikten sonra devam edip etmediği yazılmalıdır.

Sorun: Menajerlik ilişkisi bittikten sonra, onun döneminde imzalanan sözleşmelerden komisyon almaya devam ediyor mu? Ne kadar süreyle?

Lisans ve kayıt

Futbolda menajerlik faaliyeti federasyon düzenlemesine tabidir (R07). Karşınızdaki kişinin kayıtlı olup olmadığını sormak ve doğrulamak hakkınızdır.

Türkiye'de Hukuki Çerçeve

Buraya kadar anlatılanların çoğu ülkeden ülkeye değişmez: münhasırlığın neyi kapattığı, ödeme takviminin niçin önemli olduğu, bir metnin kötü gün senaryosuyla okunması. Bu bölüm ise Türkiye'ye özgüdür. Başka bir ülkede sözleşme yapıyorsanız buradaki başlıkların o ülkedeki karşılığına bakmanız gerekir.

Sponsorluk sözleşmesinin yeri

Türk hukukunda sponsorluk, adı konmuş bir sözleşme tipi olarak düzenlenmemiştir. Bu, boşlukta olduğu anlamına gelmez; genel hükümler uygulanır (R01). Pratik sonucu şu: sözleşmede yazmayan bir konuda "kanunda nasılsa öyle olur" diye düşünmek yanıltıcıdır, çünkü sponsorluğa özgü bir kanun maddesi yoktur. Metinde ne yazdığı, başka sözleşme türlerine göre daha belirleyicidir.

Ehliyet ve velayet

Sözleşme yapma ehliyeti, erginlik ve ayırt etme gücü kavramlarına bağlıdır; reşit olmayan sporcunun işlemleri velayet hükümlerine tabidir (R02). Velinin imzası çocuğun yerine geçer, ancak veli de çocuğun yararını gözetmekle yükümlüdür.

Görüntü, içerik ve kişilik hakkı

Burada iki ayrı hak vardır ve karıştırılır. Çekimde ortaya çıkan fotoğraf ya da video üzerindeki mali haklar telif düzenine tabidir (R03); buna karşılık o görüntüdeki kişinin kendi görüntüsü üzerindeki hakkı kişilik hakkıdır ve ayrı bir korumadır. Bir ajans fotoğrafın telifine sahip olabilir; bu, o fotoğrafı sizin izniniz olmadan her yerde kullanabileceği anlamına gelmez.

Kişisel veri

Sağlık durumu, sakatlık geçmişi ve performans ölçümleri kişisel veridir; sağlık verisi ayrıca özel nitelikli veri sayılır ve daha sıkı korumaya tabidir (R04). Sözleşmeyle bu verilerin paylaşımına izin veriyorsanız, iznin kapsamı ve süresi yazılı olmalıdır.

Kulüp ve federasyon yapısı

Kulüplerin ve federasyonların hukuki statüsü ile sporcu ilişkilerinin çerçevesi ayrı bir kanunla düzenlenmiştir (R05). Branşınızın federasyonunun kendi talimatları da bağlayıcıdır ve çoğu zaman sözleşmenizden önce gelir.

Futbolun ayrı düzeni

Futbol, Türkiye'de sözleşme ilişkisi en ayrıntılı düzenlenmiş branştır: profesyonel sözleşmenin şekli, süresi, feshi, küçüklerin durumu ve uyuşmazlık çözümü federasyon talimatlarında yazılıdır (R06, R08). Menajerlik faaliyeti de ayrıca düzenlenmiştir (R07). Diğer branşlarda bu ayrıntı yoktur; dolayısıyla o branşlarda sözleşme metninin kendisi daha çok iş görür.

Uyarı

Mevzuat değişir. Yukarıdaki metinlerin güncel hâli imza öncesinde kontrol edilmelidir; bu doküman bir kanun özeti değil, nereye bakılacağını gösteren bir haritadır.

Uluslararası Çerçeve

Uluslararası metinler çoğu zaman sizin sözleşmenize doğrudan uygulanmaz. Buna rağmen önemlidirler: sektörün kabul ettiği standardı belirler, federasyonların kendi kurallarını buradan türetir ve bir uyuşmazlıkta "olması gereken"i tarif eden ölçüt hâline gelirler.

Uluslararası federasyon kuralları

Futbolda oyuncuların statüsü ve transferi ile küçüklerin uluslararası transferi uluslararası düzeyde de düzenlenmiştir (R09). Yurt dışına transfer düşünen ya da yabancı bir kulüpten teklif alan sporcu için bu kurallar, yerel mevzuattan önce okunması gereken metinlerdir.

Tahkim

Uluslararası spor uyuşmazlıklarının önemli bölümü Lozan merkezli Spor Tahkim Mahkemesi'nde görülür (R10). Sözleşmenizde bu merci yazıyorsa, sürecin dili, masrafı ve temsil ihtiyacı yerel bir davadan farklıdır.

Sporcu hakları metinleri

Sporda taciz ve istismara karşı koruma, "güvenli spor" hakkı ve sporcunun görüşünü açıklama özgürlüğü uluslararası uzlaşı metinlerinde tanımlanmıştır (R14). Bu metinler sözleşmenizde geçmez; ama bir maddenin makul olup olmadığını tartışırken dayanabileceğiniz ortak zemindir.

Oyuncu birlikleri

Sporcuların haklarını topluca savunduğu yapılar, sözleşme standartları ve oyuncu yükü üzerine düzenli rapor üretir (R11, R12, R13). Bir teklifin sektör ortalamasına göre nerede durduğunu anlamak için bu raporlar en erişilebilir kaynaktır.

Müzakere: Neyi İsteyebilirsiniz

Sporcuların en yaygın varsayımı, önlerine gelen metnin değiştirilemez olduğudur. Bu doğru değildir. Standart sözleşme, karşı tarafın avukatının kendi müvekkilini en iyi koruyacak biçimde yazdığı ilk tekliftir; müzakerenin sonucu değil başlangıcıdır.

Aşağıdakiler, sporcunun büyük bir pazarlık gücü olmadan da isteyebileceği, karşı tarafın çoğu zaman makul karşıladığı taleplerdir.

Tanım isteyin

"Kategori", "Bölge", "mecra", "iş birliği" gibi kritik kavramların sözleşmenin tanımlar bölümünde yazılı olmasını istemek her zaman meşrudur. Tanım istemek bir pazarlık sayılmaz, netlik talebidir; reddedilmesi başlı başına bir işarettir.

Simetri isteyin

Bir hak yalnızca karşı tarafa tanınmışsa, aynısının size de tanınmasını isteyebilirsiniz: fesih hakkı, uzatma opsiyonu, bildirim süreleri, cezai şart. "Bu madde iki taraf için de aynı yazılsın" cümlesi, sözleşme müzakerelerinde en az itirazla karşılanan taleplerden biridir.

Süre sınırı isteyin

Sonsuza kadar sürecek hiçbir yükümlülük kabul etmek zorunda değilsiniz. Görüntü kullanımı, rekabet yasağı ve gizlilik gibi maddelerde makul bir süre önermek olağandır.

Kademeli çıkış isteyin

Uzun süreli sözleşmelerde, belirli bir tarihte iki tarafa da tanınan bir çıkış penceresi (örneğin birinci yılın sonunda otuz gün içinde bildirimle fesih) sizin için güvence, karşı taraf için kabul edilebilir bir maddedir.

Yazılı olsun isteyin

Görüşmede söylenen her şey metne girmelidir. "Merak etme, öyle bir şey yapmayız" cümlesi bir madde değildir. Karşı taraf bir uygulamayı gerçekten yapmayacaksa, bunun yazılmasına da itiraz etmeyecektir.

Süre isteyin

Metni inceleme ve danışma için birkaç gün istemek profesyonel bir taleptir. Bu talebe olumsuz tepki veren taraf, size sözleşmenin kendisi hakkında da bilgi vermiş olur.

Pazarlık gücünüz düşükse

Genç ya da yeni tanınan bir sporcunun pazarlık gücü sınırlıdır; bu gerçeği yok saymanın anlamı yok. Ama pazarlık gücü düşükken bile üç şey neredeyse her zaman istenebilir ve istenmesi ilişkiyi bozmaz:

1.Süreyi kısaltmak. İki yıl yerine bir yıl, uzatma opsiyonuyla. Karşı taraf için risk azdır, sizin için çıkış kapısıdır.

2.Görüntü kullanımına süre koymak. "Süresiz" yerine "sözleşme süresi ve sonrasında altı ay" demek çoğu zaman kabul edilir.

3.Münhasırlık kategorisini daraltmak. Markanın gerçekten sattığı ürüne indirmek, onun da işine gelir; kimse fiilen kullanmayacağı bir hak için pazarlık kaybetmek istemez.

Bu üçünün hiçbiri ödeme rakamını sorgulamaz; dolayısıyla karşı taraf için "maliyetsiz" görünür ve en çok kabul gören talepler bunlardır.

Tek cümlede

Standart sözleşme bir teklif metnidir; değiştirilemez olduğu yalnızca değiştirmeyi denemeyenler için doğrudur.

Mutlaka Avukata Başvurun

Aşağıdaki hâllerden biri varsa bu doküman yetmez:

•Sözleşme yabancı dilde ve metni tam olarak anlamıyorsanız

•Uygulanacak hukuk ya da yetkili merci yurt dışını gösteriyorsa

•Uyuşmazlık maddesi uluslararası tahkimi işaret ediyorsa

•Cezai şart yıllık kazancınızın üzerindeyse

•Görüntü hakları "süresiz", "sınırsız" ya da "devredilebilir" diyorsa

•Menajerlik sözleşmesiyse ve sizin adınıza işlem yapma yetkisi içeriyorsa

•Sözleşme reşit olmayan bir sporcu hakkındaysa ve süresi 18 yaşı aşıyorsa

•Size "bugün imzalamazsan teklif kalkar" deniyorsa

Son madde hukuki değildir ama en önemlisi olabilir. Aceleye getirilen teklif, acele edilmesi gereken teklif değildir. Bir metni bir gece bekletmenin bedeli, yanlış bir maddeyi iki yıl taşımanın bedelinden daima düşüktür.

İmzadan Önce: Kontrol Listesi

Aşağıdaki soruların tamamının cevabını metinde göstererek bulabiliyorsanız sözleşmeyi anlamışsınız demektir.

Taraflar ve süre

1.Karşı taraf hangi tüzel kişilik, imzalayan kişi yetkili mi?

2.Başlangıç ve bitiş tarihi yazılı mı?

3.Otomatik yenileme var mı, engellemek için ne yapmam gerekiyor?

Ne veriyorum

4.Münhasırlık hangi kategoriyi, hangi coğrafyayı kapsıyor?

5.Kulüp ve federasyon sponsorları istisna tutuldu mu?

6.Yılda kaç iş isteniyor, fazlası ne oluyor?

Ne alıyorum

7.Ödeme tutarı brüt mü net mi, vergi kimde?

8.Ödeme takvimi belirli mi, gecikmede ne oluyor?

9.Prim koşulları benim kontrolümde mi?

Görüntü ve veri

10.Görüntülerim sözleşme bittikten sonra ne kadar süre kullanılabilir?

11.Hangi kişisel verilerim paylaşılacak, ne kadar süre?

12.Sosyal medya onay süreci ve süresi yazılı mı?

Riskler

13.Sakatlanırsam ne oluyor?

14.Kim, hangi bildirimle fesih edebilir?

15.Cezai şart var mı, iki tarafa da mı işliyor?

16.Sözleşme sonrası devam eden kısıtlar neler?

17.Uyuşmazlıkta hangi merci, hangi hukuk, hangi dil?

Bu soruları karşı tarafa sormak profesyonel bir davranıştır. Sorulardan rahatsız olan bir taraf, sözleşmenin kendisinden de rahatsız olacağınızın işaretidir.

Sık Yapılan Beş Hata

1. Metni ödeme rakamı üzerinden değerlendirmek

Rakam metnin tek ölçüsü değildir. İki yıllık geniş bir münhasırlık, aradaki fark kadar başka teklifi engelliyorsa, yüksek görünen rakam gerçekte düşüktür.

2. Ürün karşılığı sözleşmeyi önemsememek

Para ödemesi olmayan ekipman sözleşmeleri genellikle hiç okunmaz. Oysa bu metinler de münhasırlık ve görüntü hakkı içerir; bedelsiz olması bağlayıcı olmadığı anlamına gelmez.

3. Sözlü güvenceye dayanmak

"Bunu uygulamayız", "o madde formalite" gibi cümleler sözleşmenin parçası değildir. Uyuşmazlık hâlinde metin okunur, görüşmedeki niyet değil.

4. Aceleye getirilmek

İmza için baskı, müzakere tekniği olarak kullanılır. Bir metni bir gece bekletmenin bedeli, yanlış bir maddeyi iki yıl taşımanın bedelinden daima düşüktür.

5. Bitişi düşünmeden başlamak

Sözleşmeler başlangıçta heyecanla, bitişte sorunla okunur. "Bu ilişki kötü biterse ne olur" sorusunu imzadan önce sormak, ilişkiye duyulan güvensizlik değil, sıradan bir hazırlıktır.

İmzadan Sonra

Sözleşmenin imzalanması süreci bitirmez; yükümlülüklerin takibi başlar. Aşağıdaki dört alışkanlık, iki yıl sonra çıkacak bir tartışmanın büyük kısmını önler.

İmzalı nüshayı saklayın

Her iki tarafın imzasını taşıyan tam nüshanın bir kopyası sizde olmalıdır. Ekler, fiyat listeleri ve sonradan yapılan değişiklikler (zeyilname) de aynı dosyada durmalıdır. Sözleşmede "ekler sözleşmenin ayrılmaz parçasıdır" yazıyorsa, eki olmayan bir nüsha eksik nüshadır.

Tarihleri takvime yazın

En az üç tarih takvimde olmalıdır: sözleşmenin bitiş tarihi, yenilememe bildiriminin son günü ve varsa çıkış penceresinin açıldığı tarih. Otomatik yenilemeyle uzayan sözleşmelerin çoğu, bir takvim kaydı tutulmadığı için uzar.

Yazışmayı koruyun

Onaylar, ek talepler ve iptal edilen çekimler yazılı kanalda kalmalıdır. Telefonda konuşulan bir konuyu kısa bir e-postayla teyit etmek ("bugün konuştuğumuz üzere…") sonradan ispat açısından en ucuz önlemdir.

Ödemeleri karşılaştırın

Eline geçen tutarı sözleşmedeki tutarla ve ödeme takvimiyle karşılaştırmak basit ama sık atlanan bir adımdır. Eksik ya da geciken bir ödeme, çoğu sözleşmede süreye bağlı bir hak doğurur; o süre kaçırıldığında hak da kaçar.

Tek cümlede

Sözleşmeyi imzalayan kişi ile iki yıl sonra onu okuyacak kişi aynı kişidir; dosyayı ona hazırlayın.

Kısa Sözlük

Sözleşme metinlerinde sık geçen ve anlamı bilinmediğinde maddeyi tersine okutabilecek terimler.

Münhasırlık (exclusivity): Belirli bir alanda yalnızca bir tarafla çalışma yükümlülüğü. Size ne verildiğini değil, neyin yasaklandığını düzenler.

Cezai şart: Yükümlülüğün ihlali hâlinde ödenecek, önceden kararlaştırılmış bedel. Zararın ispatı gerekmeksizin istenebilmesi yönüyle tazminattan ayrılır.

Temerrüt: Borcun zamanında yerine getirilmemesi hâli. Ödeme geciktiğinde hangi hakların doğduğu bu kavrama bağlanır.

İhtar / ihtarname: Karşı tarafa yükümlülüğünü hatırlatan resmî bildirim. Çoğu sözleşmede fesihten önce ihtar şartı vardır; bu şart atlanırsa fesih geçersiz sayılabilir.

Zeyilname (ek protokol): Yürürlükteki sözleşmeyi değiştiren ya da ona ekleme yapan metin. Asıl sözleşmeyle aynı ciddiyetle okunmalıdır.

Muvafakat: Bir işleme önceden verilen izin. Görüntü kullanımı maddeleri genellikle bu kelimeyle kurulur.

Alt lisans (sublicense): Size ait bir hakkı kullanma yetkisi alan tarafın, bu yetkiyi üçüncü kişilere devredebilmesi. Görüntü haklarında en geniş yetkilerden biridir.

İbra: Tarafların birbirinden alacağı kalmadığını beyan etmesi. Sözleşme sonunda imzalanan ibra metni, bilmediğiniz alacaklarınızdan da vazgeçmenize yol açabilir.

Tahkim: Uyuşmazlığın mahkeme yerine, taraflarca kabul edilmiş bir hakem heyetince çözülmesi. Kararı bağlayıcıdır ve temyiz yolu sınırlıdır.

Rekabet yasağı: Sözleşme sona erdikten sonra da belirli bir süre rakiple çalışmama yükümlülüğü. Süresi, konusu ve coğrafyası sınırlı olmalıdır.

Fesih ve dönme: Fesih ileriye etkilidir (bundan sonrası için sona erer), dönme ise geçmişe. Hangisinin düzenlendiği sonucu değiştirir.

Mücbir sebep: Tarafların kontrolü dışındaki olağanüstü durumlar. Salgın döneminde bu maddenin ne kadar önemli olduğu görüldü; kapsamının yazılı olması gerekir.

Kaynaklar

R01 Türk Borçlar Kanunu (6098 sayılı) Sözleşmenin kurulması, genel işlem koşulları, ifa, temerrüt, fesih ve cezai şart hükümlerinin genel çerçevesi. Sponsorluk sözleşmeleri Türk hukukunda ayrı bir sözleşme tipi olarak düzenlenmediğinden, genel hükümler bu kanundan okunur.

MEVZUAThttps://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6098.pdf

R02 Türk Medeni Kanunu (4721 sayılı) Erginlik, ayırt etme gücü, velayet ve yasal temsil hükümleri. Reşit olmayan sporcunun taraf olduğu her sözleşmede başvurulacak temel metin.

MEVZUAThttps://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.4721.pdf

R03 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (5846 sayılı) Çekimlerde ortaya çıkan içerik üzerindeki mali ve manevi haklar, devir ve lisans düzeni. Görüntü kullanımına ilişkin maddelerin okunmasında gereklidir.

MEVZUAThttps://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5846&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=3

R04 Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (6698 sayılı) Sağlık verisi dâhil kişisel verilerin işlenme şartları, açık rıza ve veri sorumlusunun yükümlülükleri. Performans ve sağlık verisi paylaşımı içeren sözleşmelerde belirleyicidir.

MEVZUAThttps://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6698.pdf

R05 Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu (7405 sayılı) Kulüplerin ve federasyonların hukuki statüsü, sporcu sözleşmelerine ilişkin çerçeve ve denetim düzeni.

MEVZUAThttps://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.7405.pdf

R06 Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı Türkiye Futbol Federasyonu. Profesyonel sözleşmenin şekli, süresi, feshi, küçüklerin durumu ve uyuşmazlık çözümü. Futbol dışındaki branşlarda doğrudan uygulanmaz; ancak sözleşme mimarisi bakımından en ayrıntılı Türkçe metindir.

TALİMAThttps://www.tff.org/Resources/TFF/Documents/TALIMATLAR/Profesyonel-Futbolcularin-Statusu-ve-Transferleri-Talimati.pdf

R07 Futbol Menajerleri Talimatı Türkiye Futbol Federasyonu. Menajerlik faaliyetinin koşulları, temsil yetkisinin sınırları ve komisyon düzeni.

TALİMAThttps://www.tff.org/Resources/TFF/Documents/TALIMATLAR/Futbol-Menajerleri-Talimati.pdf

R08 Amatör Futbolcu Lisans ve Transfer Talimatı Türkiye Futbol Federasyonu. Amatör statüdeki sporcunun lisans, transfer ve yaş hükümleri.

TALİMAThttps://www.tff.org/Resources/TFF/Documents/TALIMATLAR/Amator-Futbolcu-Lisans-ve-Transfer-Talimati.pdf

R09 FIFA Legal Portal Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği. Oyuncuların statüsü ve transferine ilişkin düzenlemeler ile küçüklerin uluslararası transferine dair kurallar bu merkezde yayımlanır.

KURUMhttps://www.fifa.com/legal

R10 Court of Arbitration for Sport (CAS / TAS) Lozan merkezli Spor Tahkim Mahkemesi. Usul kuralları, masraf düzeni ve içtihat. Sözleşmede CAS yetkisi öngörülüyorsa süreç bu kurallara göre işler.

KURUMhttps://www.tas-cas.org/en/index.html

R11 FIFPRO Uluslararası profesyonel futbolcular birliği. Oyuncu yükü, sözleşme güvencesi ve sporcu hakları alanında düzenli rapor yayımlar.

KURUMhttps://www.fifpro.org/en

R12 EU Athletes Avrupa'daki sporcu birliklerinin çatı örgütü. Sporcu temsili, sözleşme standartları ve çift kariyer alanında kaynak üretir.

KURUMhttps://euathletes.org/

R13 Sport & Rights Alliance Spor alanında insan hakları izleme ve savunuculuk ağı. Şikâyet mekanizmaları ve sporcu koruma standartları üzerine yayınlar.

KURUMhttps://sportandrightsalliance.org/

R14 International Olympic Committee consensus statement: harassment and abuse (non-accidental violence) in sport Mountjoy M ve ark. British Journal of Sports Medicine, 2016. Sporda taciz ve istismarın kapsamı, "güvenli spor" hakkı ve kuruluşların yükümlülükleri. Sporcunun görüşünü açıklama ve şikâyet etme hakkının tanındığı temel metinlerden.

UZLAŞIhttps://doi.org/10.1136/bjsports-2016-096121

R15 2016 Consensus statement on return to sport from the First World Congress in Sports Physical Therapy, Bern Ardern CL ve ark. British Journal of Sports Medicine, 2016. Sahaya dönüş kararının tek bir teste değil çok etmenli risk değerlendirmesine dayanması gerektiğini ortaya koyar.

UZLAŞIhttps://doi.org/10.1136/bjsports-2016-096278

R16 International Olympic Committee consensus statement on youth athletic development Bergeron MF ve ark. British Journal of Sports Medicine, 2015. Genç sporcunun gelişimi, yük yönetimi ve çevresindeki yetişkinlerin sorumlulukları.

UZLAŞIhttps://doi.org/10.1136/bjsports-2015-094962

Künye notu Yukarıdaki yıllar yayın ya da yürürlük yıllarıdır, erişim tarihi değildir. Mevzuat metinleri değişebilir; imza öncesinde güncel hâlinin kontrol edilmesi gerekir. Bağlantılar son olarak Eylül 2026'da denetlendi.

Doküman Bilgileri

İlgili dokümanlar Sponsorluk ve Sporcu Hakları kategorisindeki diğer dokümanlar hazırlanıyor.

Künye

Doküman DOK 04 · Sözleşme İmzalamadan Önce · Sürüm 0.1 (taslak) · Eylül 2026

Hazırlayan OldWhistle içerik ekibi. Yayın öncesi hukuki inceleme tamamlanacaktır; inceleyen kişinin adı ve inceleme tarihi bu alana yazılacaktır.

Güncelleme Atıf yapılan mevzuat ve federasyon talimatları yılda bir taranır; değişiklik hâlinde sürüm numarası yükseltilir.

Kullanım Kaynak gösterilerek paylaşılabilir. Ticari çoğaltım için izin gerekir.

Sınırlar ve sorumluluk Bu doküman genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Hukuki görüş, tavsiye veya belirli bir sözleşmeye ilişkin değerlendirme değildir ve avukat görüşünün yerine geçmez. Hazırlayanlar avukat değildir. Somut bir sözleşme hakkında karar vermeden önce bir hukukçuya başvurulmalıdır.

OldWhistle Kütüphanesi

23 bölüm | 16 kaynak | sporcu, veli ve menajer adayı